Làm cách nào để xác định mức độ bức xạ UV?

Bức xạ UV có nhiều tác hại đối với cơ thể con người. Do đó, để có thể bảo vệ tốt cho làn da và cơ thể, ta cần phải biết mức độ bức xạ của tia UV trong không khí.

Xem thêm: Tia UV và ảnh hưởng đến của nó đến làn da và sức khỏe

Người ta đo mức độ bức xạ của tia UV bằng chỉ số UV Index (UVI). UV Index càng cao, khả năng tác động đến da và mắt càng lớn, và thời gian gây ra tác động càng ngắn.

Ý nghĩa của UV Index:

• 0-2: Bạn có thể tự do vui chơi bên ngoài mà không cần phải lo về tia UV
• 3-7: Nên ở trong bóng râm lúc giữa trưa (từ 10-14h), trang bị thêm áo, mũ, kem chống nắng đầy đủ
• Trên 8: Tránh ở bên ngoài lúc giữa trưa (từ 10-14h), phải ở dưới bóng râm, mặc áo dài tay, mũ rộng vành và dùng kem chống nắng.

Bạn có biết mức độ bức xạ UV tại Việt Nam là bao nhiêu?

Dưới đây là bảng số liệu thể hiện mức độ bức xạ cao nhất tại các thành phố trong các ngày 21 của các tháng trong năm. Ở Việt Nam được do tại thành phố Hà Nội. UV Index đo được trong khoảng từ 6-12. Ngoài ra, các thành phố châu Á khác như Bangkok, Singapore cũng có UVI rất cao. Do đó, các bạn cần chú ý chống nắng đầy đủ, đặc biệt cho da mặt nhé.

UV Index tại các thành phố (Số liệu từ WHO)

UV Index phụ thuộc vào những yếu tố nào?

• Độ cao của mặt trời: Mặt trời càng đứng bóng, mức độ bức xạ UV càng lớn. Bức xa UV thay đổi theo thời gian trong ngày và trong năm, với mức tối da vào khoảng giữa trưa trong những tháng mùa hè.
• Vĩ độ: càng gần xích đạo, bức xạ UV càng cao
• Độ che phủ của mây: bức xạ UV cao nhất khi trời quang đãng. Tuy nhiên, ngay cả khi trời có mây, bức xạ UV vẫn ở mức cao do sự tán xạ tia UV bởi các phân tử nước và các hạt mịn trong tầng khí quyển.
• Độ cao so với mực nước biển: càng ở cao, tầng khí quyển càng lọc được ít bức xạ UV. Với mỗi 1,000m tăng cao so với mực nước biển, mức độ UV tăng khoảng 10-12%.
• Tầng ozone: ozone hấp thụ một phần bức xạ UV trong ánh sáng mặt trời chiếu xuống Trái đất. Mức độ Ozone thay đổi theo năm và thậm chí theo ngày.
• Sự phản xạ của bề mặt: bức xạ UV có thể được phản xạ hoặc tán xạ ở nhiều mức độ khác nhau bởi các bề mặt khác nhau. Tuyết có thể phản xạ đến 80% lượng bức xạ UV, bãi biển khô là 15% và bọt biển là 25%.

Lựa chọn kem chống nắng như thế nào? 

Để bảo vệ làn da khỏi tác hại của ánh sáng mặt trời, các bạn cần chú ý sử dụng kem chống nắng đầy đủ. Dưới đây là các chất chống nắng được FDA cho phép sử dụng trong các sản phẩm chống nắng. Chemical Absorbers là thành phần trong kem chống nắng hóa học và Physical filters là thành phần trong kem chống nắng vật lí.

FDA-Approved Sunscreens
Active Ingredient/UV Filter Name	Range Covered
	UVA1: 340-400 nm
	UVA2: 320-340 nm
	UVB: 290-320 nm
Chemical Absorbers:
Aminobenzoic acid (PABA)	UVB
Avobenzone	UVA1
Cinoxate	UVB
Dioxybenzone	UVB, UVA2
Ecamsule (Mexoryl SX)	UVA2
Ensulizole (Phenylbenzimiazole Sulfonic Acid)	UVB
Homosalate	UVB
Meradimate (Menthyl Anthranilate)	UVA2
Octocrylene	UVB
Octinoxate (Octyl Methoxycinnamate)	UVB
Octisalate ( Octyl Salicylate)	UVB
Oxybenzone	UVB, UVA2
Padimate O	UVB
Sulisobenzone	UVB, UVA2
Trolamine Salicylate	UVB
Physical Filters:
Titanium Dioxide	UVB, UVA2
Zinc Oxide	UVB,UVA2, UVA1

Bài viết sử dụng thông tin từ WHO.

Tia UV và ảnh hưởng đến của nó đến làn da và sức khỏe

Tia cực tím (tia UV) là bức xa điện từ có bước sóng từ 100nm đến 400nm, ngắn hơn ánh sáng thường nhìn thấy được và dài hơn tia X quang. Tia UV có nhiều trong ánh sáng mặt trời, đèn hàn và các loại đèn đặc biệt.

Tia UV được chia thành 3 dải:

• UVA (315-400 nm)

• UVB (280-315 nm)

• UVC (100-280 nm)

1. Phân loại tia UV

Khi ánh sáng mặt trời đi qua bầu khí quyển, tất cả tia UVC và 90% UVB được hấp thụ bởi tầng ozone, hơi nước, khí oxy và khí carbonic. Bức xạ UVA ít bị ảnh hưởng bởi tầng khí quyển. Tia UV chiếu đến bề mặt Trái đất gồm 2 loại là UVA và UVB.

UVA:

Tia UVA chiếm 90-95% lượng bức xạ UV chiếu đến mặt đất. UVA và có thể xuyên qua mây, cửa kính và quần áo mỏng. Do đó, UVA có mặt trong suốt thời gian trong ngày và mọi ngày trong năm, kể cả trong những ngày trời râm. Tia UVA ảnh hưởng sâu vào da hơn UVB và gây nên tác động lâu dài và hầu như không thể khắc phục được, gây nên sạm da, quá trình lão hóa da và hình thành các nếp nhăn.

UVB:

Tia UVB chỉ chiếm 5-10% lượng bức xạ UV chiếu đến mặt đất. UVB mạnh nhất trong khoảng thời gian từ 10-16h và không thể xuyên qua lớp cửa kính. UVB mang năng lượng cao gây cháy bề mặt biểu bì – cháy nắng và sạm da.

Cả hai loại UVA và UVB đều có thể gây ung thư da bằng cách phá hủy tế bào da và làm thay đổi DNA.

Tia UV còn bị phản chiếu bởi mặt đất, mặt nước, do đó, hầu như tia UV xuất hiện ở tất cả mọi nơi vào ban ngày.

2. Ảnh hưởng của tia UV

Tia UV trong ánh sáng mặt trời vừa có lợi ích cũng như có tác hại đối với cơ thể con người. Các lợi ích của tia UV bao gồm:

• Kích thích quá trình sản xuất vitamin D ở da với tỉ lệ lên đến 1,000 IU/phút. Phần lớn tác dụng tích cực của tia UV liên quan đến việc sản xuất vitamin D, giúp điều chỉnh sự chuyển hóa canxi (có ý nghĩa quan trọng đối với hệ thần kinh và cấu trúc xương), khả năng miễn dịch, tăng sinh tế bào, bài tiết insulin và huyết áp.

• Chữa trị các loại bệnh về da như Eczema, vảy nến…

• Kích thích não sản sinh ra tryptamines có tác dụng cải thiện tâm trang.

• Khử trùng và diệt khuẩn.

Tuy nhiên, tia UV gây ra nhiều tác hại cho cơ thể, đặc biệt là trên da:

Xem thêm: Làm thế nào để xác định mức độ bức xạ UV?

Những tác hại khi tiếp xúc với tia UV gồm tác dụng cấp tính và mãn tính. Các ảnh hưởng cấp tính của UVA và UVB thường ngắn và có thể phục hồi được như cháy nắng (hay ban đỏ) và sạm da. Các ảnh hưởng lâu dài của tia UV nghiêm trọng và nguy hiểm hơn nhiều, có thể đe dọa tính mạng, bao gồm quá trình lão hóa của da, ức chế hệ thống miễn dịch, tổn thương mắt và ung thư da.

Cháy nắng (Ban đỏ)

Cháy nắng (hoặc ban đỏ) là hiện tượng đỏ da, do sự gia tăng lưu lượng máu trong da, gây ra bởi sự giãn nở của các mạch máu ở lớp hạ bì do sự tiếp xúc với tia UV trong thời gian dài. Lượng bức xạ UV cao có thể gây ra phù nề, đau đớn, phồng rộp, lột da một vài ngày sau khi tiếp xúc. Bức xạ UVB là tác nhân chủ yếu gây ra hiện tượng ngày, UVA góp phần 15-20% gây ra hiện tượng cháy nắng trong các tháng màu hè. Mặt, cổ và thân người dễ bị cháy nắng gấp 2-4 lần so với chân tay. Cháy nắng đạt mức độ tối đa trong từ 8-12 giờ sau khi tiếp xúc ánh sáng mặt trời và mất dần trong 1-2 ngày.

Rám nắng (sạm da)

Hiện tượng này được chú ý thấy trong 1-2 ngày sau khi tiếp xúc ánh sáng mặt trời và tăng dần trong nhiều ngày liên tục trong nhiều tuần hoặc tháng. Đó là do sự tăng số lương melanocyte (tế bào sản sinh sắc tố) dẫn đến tăng hoạt động của enzyme tyrosinase. Điều này dẫn đến sự hình thành melanin mới và tăng số lượng các hạt melanin trên khắp các lớp biểu bì. Ngoài ra, tiếp xúc với ánh nắng còn làm tăng sinh biểu bì. Đối với những người bị mụn, tăng sinh biểu bì làm tăng lượng chất bã trên da, gây tắc lỗ chân lông và làm tình hình càng nghiêm trọng.

Lão hóa da

Một trong những tác dụng lâu dài do tiếp xúc thường xuyên với bức xạ UV là quá trình lão hóa sớm của da. Những dấu hiệu lâm sàng gồm có: khô da, nếp nhăn, chảy xệ, mất độ đàn hồi, các đốm đen. Nguyên nhân của việc này là do sự thoái hóa elastin và collagen. Sự thay đổi này tích tụ theo thời gian và phần lớn là không thể đảo ngược. Người ta tin rằng 80% quá trình lão hóa da có thể xảy ra trong vòng 20 năm đầu tiên của cuộc đời. Bức xạ UVA là nguyên nhân chủ yếu của quá trình lão hóa da.

Ảnh trái: Lão hóa da bình thường,
Ảnh phải: Lão hóa da sớm do ánh sáng mặt trời

Gây hại cho mắt

Tiếp xúc tia UV gây tổn thương giác mạc, đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Ngoài ra, tia UV còn có thể gây ra u ác tính trong mắt.

Bên cạnh đó, bức xạ UV còn gây ức chế hệ thống miễn dịch, ung thư da, ảnh hưởng lâu dài và nghiêm trọng cho sức khỏe con người.

Bài viết tổng hợp thông tin từ WHO và Cancer research